W marcu w Centrum Kultury i Spotkań Europejskich w Białogardzie można było oglądać wystawę batiku autorstwa Haliny Gaffke-Poprawskiej.
Wystawa ta była rzadkością w skali kraju, ponieważ prace artystki prezentują krajobraz regionu wykonany w technice, która w Polsce występuje sporadycznie. Pokazuje, jak uniwersalny język tkaniny i barwy może opowiadać o tożsamości miejsca, zachowując jednocześnie ciągłość rzemieślniczej praktyki wymagającej czasu, precyzji i oddania.
Na dużych formatach tkanin rozpościerają się rozpoznawalne elementy lokalnej przyrody: drzewa, dmuchawce, różne zwierzęta i ptaki. Dominantą kompozycji jest jednak monumentalne słońce — przedstawione jako źródło życia, które zdaje się jednoczyć wszystkie pozostałe motywy.
Skala prac i bogactwo detalu ujawniają zamiłowanie autorki do obserwacji natury oraz wrażliwość na barwę i fakturę materiału.
Batik to technika malarska polegająca na nakładaniu wosku i kąpieli tkaniny w barwniku, przy czym farbuje się tylko miejsca niepokryte warstwą wosku. Proces bywa wieloetapowy: po nałożeniu wosku, tkaninę zanurza się w zimnej kąpieli barwiącej; miejsca pokryte woskiem pozostają niezabarwione. Po wyschnięciu można nałożyć kolejne fazy woskowania i farbowania, zwykle w coraz ciemniejszych barwach, powtarzając czynność wielokrotnie, aż do uzyskania zamierzonego efektu.
Na bawełnianych płótnach wzory formuje się za pomocą pędzla, patyczka, szpatułki lub tjantingu (tradycyjnego przyrządu do nakładania wosku). Po zakończeniu pracy tkaninę prasuje się przez biały papier, by usunąć resztki wosku i uwydatnić kolory. Metoda ta ma swoje korzenie w Indonezji i jest praktykowana w różnych odmianach w krajach Azji.
Technika batiku nie toleruje pomyłek — każde nałożenie wosku i każdy etap farbowania wymagają precyzji i przemyślanego planu kolorystycznego.
W pracach Gaffke-Poprawskiej widać tę staranność: każdy eksponat wykonany jest z wyraźną dbałością o szczegół, co nadaje kompozycjom zarówno technicznej doskonałości, jak i emocjonalnej intensywności.
Wyraźna jest też obecność artystycznej intencji — czuć, że artystka włożyła w prace własną wrażliwość i „duszę”, przekładając lokalne pejzaże na język barw i tkaniny.
Batik, choć najbardziej kojarzony z Azją, doczekał się różnych interpretacji w Europie. W Polsce technologią farbiarstwa tkanin zajmowało się Stowarzyszenie Warsztaty Krakowskie w pierwszej połowie XX wieku. Antoni Buszek prowadził w Krakowie pracownię batiku, zatrudniając młode kobiety z okolicznych miejscowości, które później prowadziły działalność artystyczną na własny rachunek. Z kolei w 2009 roku indonezyjski batik został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO, co podkreśla jego znaczenie i historyczną głębię.
Napisz komentarz
Komentarze